تشویق و تنبیه

 

در سیستم آموزش و پرورشی هر ملتی برای رسیدن به اهداف، از ابزارها و روشها استفاده می شود از آنجا که این ابزارها و روشها وسیله ای برای نیل به هدف های درازمدت تربیتی است باید به طور مرتب محک زده شود و سخت مورد ارزشیابی قرار می گیرد تا معلوم شود که این ابزارها و روشها تا چه اندازه دست اندرکاران امر تعلیم و تربیت را برای رسیدن به هدفهــا یاری می دهد و چگونـــه می توان اثربخشی آنها را بیشتر کرد به علاوه باید بررسی کرد که نقش کار کجاست و فهمید که آیا خود ابزار و روش غلط یا ناقص است یا روش پیاده کردن آن درست نیست برای رفع نواقص باید چکار کرد؟ از جمله این ابزارها و روشها که در آموزش و پرورش کاربرد فراوان دارد تشویق و تنبیه است و بکارگیری تشویق و تنبیه که شیوه های گوناگون شاید پیشینه ای به قدمت خود تعلیم و تربیت داشته باشد بنابراین ضروری است که این نوع ابزار تربیتی نیز به نوبه خود مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گیرد تا در جهت ارتقا آنها گامی برداشته باشد. حال این سؤال مطرح می شود که هدف اصلی از بکارگیری تشویق در مدارس چست؟

پاسخ این سؤال خیلی خلاصه و ساده عبارت است از بالا بردن سطوح یادگیری و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان و تمجید رفتار آنان است بنابراین در هر جا تمام مراحل و مراتبی که یکی از روشهای تشویق بکار گرفته می شود باید این مسئله را مدنظر قرار داد که آیا اعمال تشویق در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان مؤثر خواهد شد یا خیر؟

تقریباً همه در مورد تشویق چیزهایی می دانند زیرا یا خود آنها را اجرا کرده اند یا کسی آنها را اجرا کرده است والدین در خانه و معلمان در سطوح گوناگون تحصیلی بیشتر با تشویق سر و کار دارند. تشویق گاه با برنامه و گاهی بدون برنامه هیچ برنامه و وقت قبلی صورت می گیرد. امّا احتمالاً کمتر از ماهیت، طرز صحیح کاربرد دلیل مؤثر فی اثر بودن و سرانجام نتایج و عواقب واقعی آن اطلاع دارند.

در هر نظام آموزشی و تربیتی، دانش آموزان به عنوان عنصر اساسی مطرح هستند و کلیه برنامه آموزشی و درسی به منظور ایجاد تغییرات مطلوب در رفتـــار وی طراحی و اجرا می شود این برنامه ها زمانی می تواند از کارائی لازم برخوردار باشد که طراحان و مجریان آن با ویژگیها و خصوصیات دانش آموزان در هر سن آشنا باشند. معلم که نقش اصلی در اجرای برنامه های درسی و فرایند تدریس به عهده دارد بیش از شخصی دیگر باید با شیوه های مختلف ایجاد تغییرات مطلوب در دانش آموزان آشنا باشد تا بتواند از جریان آموزشی و یادگیری را مطابق با توانائیها و علایق آنها پیش ببرد.

در تربیت اولیا و مربیان می توانند از طریق تشویق کوک را به کاری وا دارند که مطلوب آنهاست و از کاری که بدان راضی نیستند باز دارند کودک در سایه تشویق از بسیار یا از خواسته ها و توقعات خود چشم پوشی می کند و عملاً به راهی می رود که مشوق او خواهان آن است. امّا آنچه که در اینجا مورد بحث است بیش از هر چیز دیگر مورد توجه می باشد بهره گیری از نقش تشویق در فرایند یادگیری و پیش رفت تحصیلی است. چه بسا استفاده نادرست و نابجا از تشویق و تنبیه نه تنها نمی تواند در درازمدت مؤثر واقع شود بلکه ممکن است اثرات نامطلوب و نتایج سوئی نیز به همراه داشته باشد به خصوص زمانی که رفتار تشویقی ما متأثر از احساسات و هیجانات زودگذر بوده و تنبیه هائی را که اعمال می کنیم برخواسته از خشم و عصبانیت و برآشفتگی روانی میباشد. اگرچه مسئله تشویق از دیرباز توجه متخصصان تعلیم و تربیت و روانشناسان را به خود جلب کرده است و گاه عقیده و نظریه های ضد و نقیضی در این مورد مطرح شده است. پس از بررسی نتایج نظام فرضیه های تحقیق نتایج مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. و در نهایت به یک نتیجه گیری پرداخته و پیشنهادات تحقیق همراه با منابع ارائه شده برای موفقیّت در هر کاری به اسباب وسایلی که بتواند به گونه ای سریع و آسان ما را در رسیدن به هدف مطلوبی یاری دهد لازم است بعبارت دیگر روشهایی که بتواند ما را به سادگی و آسانی در پیمودن جاده موفقیّت و پیشرفت یار و مددکار باشد از شرایط توفیق در انجام هر کاری است. این تحقیق با توجه به نیاز انسان به هر تعلیم و تربیت بکار بردن ابزار و روشهای صحیح در امر یادگیری و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان می باشد و برخورد درست و منطقی یک مربی نقش بسزایی در تربیت و رشد اجتماعی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دارد. در بررسی ها مشخص گردیده است که بین تشویق و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان و همچنین بین تشویق و تقویت رفتارهای مثبت رابطه وجود دارد. نتایج حاصله گویای این مطلب است که تشویق عامل مؤثر در یادگیری و تغییر رفتار سازندگی عشقی، مهارتهای اجتماعی و یک روش مفید و مطلوب برای پیشرفت تحصیلی دانش آموزان می باشد.

 

 

پیشنهادات:

معمولاً تحقیقاتی که در زمینه های مختلف از جمله آموزش و پرورش صورت می گیرد با پیشنهاداتی همراه است.

 

 

الف) پیشنهاداتی برای مسئولان مدارس

در تشویق سطح و طبقه اجتماعی دانش آموزان را در نوع تشویق آنها نباید دخالت دهند و همه دانش آموزان را با یک سطح اجتماعی نگاه کنند و تفاوتی در این فرضیه بین دانش آموزان قائل نشوند.

 

ب) پیشنهاد برای والدین:

به والدین پیشنهاد می شود که همیشه در زندگی و همه امور سعی کنند فرزندان خود را تشویق کنند و اگر کار شایسته ای از آنان سر می زند مثلاً اگر در درس نمره خوبی می گیرند سعی کنند به هر طریقی که از دست آنان بر می آید آنان را تشویق کنند. تا باعث پیشرفت آنان در درس دیگر و سایر موارد شود.

 

 

آسان ترین روش رشد وتعالی در آن است که اطراف خود را با انسانهای باهوش تر از خود پر کنیم ، با توجه به اهمیت نقش و جایگاه مدیران در تبیین و تحقق اهداف ، برنامه ها و سیاستهای سازمان ، ضرورت دارد مدیران به منظور روزآمدسازی دانش و اطلاعات خود با روش ها وشیوه های نوین مدیریتی ، توجه ویژه ای به مطالعه مطالب مدیریتی علی الخصوص جنبه های کاربردی این علم داشته باشند.
“گروه جایزه سرا”  به منظور آگاهی مدیران از اطلاعات واخبار ومقالات مختلف مدیریتی بدون در نظر گرفتن مسائل حاشیه ای سعی کرده با درج مقالات ، اطلاعات و تحلیل های کاربردی در عرصه مدیریت کمکی کرده باشد ، حجم و تنوع مطالب منتشره در “گروه جایزه سرا” ، کمک و مساعدت تمامی مدیران و بطور اعم علاقمندان و صاحبنظران علم مدیریت را طلب میکند ، در این مسیر دست تمامی دوستان اهل قلم و نظر را به گرمی میفشاریم.

 

((مدیریت گروه جایزه سرا))